جامعه شناسی ادبیات

خلاصه داستان :

رمان سمفونی مردگان ، نوشته عباس معروفی ، مربوط به سرگذشت تلخ انسانهایی است که مرگی مدام را بر دوش می کشند ودر جنون ادامه می یابند .

داستان در مورد خانواده ای است که در دوران حکومت رضا شاه زندگی می کنند یوسف ، آیدین ،آیدا واورهان فرزندان این خانواده هستند.هر کدام از اینها سرنوشت متفاوتی را پیش رو دارند که البته سرنوشت آنها به گونه ای تحت تاثیر نحوه رفتارو رابطه پدر خانواده با دیگر اعضای خانواده می باشد .یعنی در واقع هر کدام به یک عاقبت شوم و تباهی دچار می شوند . اول از همه اینها یوسف است که تحت تاثیر چتر باز های روسی وبه تقلید از آنها خود را ناقص کرده ومنزوی و خانه نشین 

می شود ودر نهایت توسط برادر ش اورهان از بین می رود .دومی آیدا است که به خاطر شرایط بدی که در خانه پدر داشته وهمچنین خفقانی که حکمفرما بوده ، مجبور می شود با فردی که مورد علاقه او نیست ازدواج کند ودر نهایت هم دست به خود سوزی بزند .واما سومی ،شخصی به نام آیدین است که در واقع قهرمان داستان است .آیدین به لحاظ شرایط روحی وروانی با خواهر وبرادرانش به خصوص اورهان تفاوت بسیاری داشت . خیلی علاقه مند به درس و ادامه تحصیل بود،ولی  پدرش با توجه به شرایط سیاسی که در آن زمان حکمفرما بود همانند سدی در برابر او قرار می گیرد  و از هر گونه ابزاری استفاده می کند تا مانع ادامه تحصیل او شود . ولی آیدین چون تحصیل علم ورفتن به دانشگاه را هدف خود می داند ،در مقابل پدر می ایستد ودچار مشکلات و سختیهای بسیاری می شود .پدر آیدین خیلی سعی می کند تا او هم مانند اورهان شغل آجیل فروشی را ادامه دهد ولی آیدین سر باز می زند و با تمام مشکلات به ادامه تحصیل می پردازد . در این میان اورهان  ، با پدر همکاری می کند  و موجب اختلاف بیشتری بین آیدین و پدرش می شود .در واقع پدر آیدین  ، یک نوع دیکتاتوری راه می اندازد و به هیچ کس اجازه ابراز وجود نمی دهد ودر نهایت آیدین مجبور می شود برای رسیدن به هدفش ورهایی از این خفقان ،خانواده اش را ترک کند و این فرصت  خوبی برای اورهان می باشد . آیدین با دختری ارمنی به نام سور ملینا آشنا شده وازدواج میکند واز او صاحب فرزندی میشود که هیچ موقع موفق به دیدن او نمی شود که این البته بخاطر نقشه های شومی است که برادرش اورهان برای او طرح می کرد .واما اورهان ، به دلیل سختیها ی زیادی که داشت و همچنین تبعیض هایی  که از طرف پدر ومادرش نسبت به او و آیدین وجود داشت و نار ضایتی که از ازدواج و بچه دار نشدن داشت ، خشم وکینه و نفرت زیادی نسبت به آیدین در او بوجود آمد .

تحلیل داستان بر اساس نظریه گلد من :

در رمان سمفونی مردگان ، قهرمان داستان یعنی آیدین ، یک شخصیت پروبلماتیک است به این دلیل که در روزگار زمان خود و همچنین در محیط خانواده ای که به دلیل شرایط سیاسی آن حاکم بر آن زمان  توجهی به علم وادامه تحصیل نداشتنددر پی ادامه تحصیل وجست وجوی علم بر می آید ودرس خواندن را بعنوان یک ارزش راستین در ذهن خود دارد و آن را در دنیای خارج جستجو می کند و این جست و جویی تباه است چون همانطور که در خلاصه داستان  ذکر شد ،با مخالفت شدید پدرش روبرو می شود و مشکلات و سختیهای بسیاری را  متحمل می شود ودر نهایت به جنون کشیده می شود .

در این رمان قهرمان داستان دارای نوعی پختگی مردانه است به این دلیل که با تمام مشکلاتی که پیش رو دارد وبه آنها دچار می شود از هدفی که برای زندگی اش انتخاب کرده وارزشی که در ذهن خود دارد یعنی درس خواندن و ادامه تحصیل دست بر نمی دارد ودر عین حال تمام سختیها را به جان می خرد  وتسلیم ارزشهای جامعه و خانواده اش نمی گردد ودر راه رسیدن به این هدف نهایت تلاش خود را می کند ولی در نهایت از ادامه راه باز می ماند .

رمان سمفونی مردگان در تقسیم بندی گلد من از نوع رمان آموزشی می باشد زیرا  همانگونه که ذکر شد در نهایت قهرمان داستان به نوعی خود بازدارندگی می رسد .

سرانجام قهرمان داستان :

آیدین در نتیجه فشارها و سختیهایی که هم از طرف خانواده وهم از طرف محیط بر او وارد میشود ،دچار مشکل روانی میگردد ودر این میان اورهان که او را موجودی بی ارزش میداند و همچنین به خاطر طمع به ارث ومیراث برادر ،او را توسط طناب به دار می آویزد .این ماجرا به نوعی بیانگر داستان هابیل و قابیل است که هوای نفس،قابیل رابر کشتن برادرش ترغیب نمود تا او را به قتل بر ساند .